Son dönemde ülkemizin içinden geçtiği sosyal ve ekonomik zorluklar nedeniyle bu yazıyı yazma gereği duydum. Ekonomik krizler, insanların geleceğe yönelik kaygı ve endişelerini artırır. İnsan geleceğini güvence altına almak ve geleceğine güvenmek ister; geleceğin temel gereksinimleri için ne tür zorluklar yaratacağını düşünmeye başlar ve geleceğini tehdit eden her olaya endişeyle bakar.
Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi
Bu noktada Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi'nden söz etmeden geçemeyeceğim. Fizyolojik gereksinimlerini bile karşılayamayacağı endişesi taşıyan bir insan, diğer gereksinimleriyle ilgilenemez. Yaşamını ve ihtiyaçlarını tehdit altında hisseden kişi, kendini geliştirmek için çaba gösteremez ve hiyerarşinin en üst basamağı olan kendini gerçekleştirmede sorunlar yaşar. Temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan insan daha gergin, öfkeli ve saldırgan olabilir. Bu sıkıntılar toplumun her kesimini, hem iş sahiplerini hem de çalışanları etkileyebilir ve psikolojik sorunlara yol açabilir.
Ekonomik kaygının üç temel kaynağı
- İşten çıkarılma, işsiz kalma ya da işini kaybetme korkusu
- İşinde başarılı olmasına rağmen iş yerinin kapanması sonucu işsiz kalma korkusu
- İflas etme ya da iş yerini kapatmak zorunda kalma korkusu
Araştırmalar, insanı psikolojik olarak en çok etkileyen durumlardan birinin işini kaybetmek olduğunu göstermektedir.
Uzun süren ekonomik sıkıntının psikolojik etkileri
Bu korku zamanla kaygıyla birleşir. Fiyat artışlarıyla birlikte alım gücü düştükçe, bu sıkıntı insan psikolojisi üzerinde de etkisini gösterir. Uzun süre devam eden ekonomik sıkıntılar sonucunda kişilerde şu şikâyetler ortaya çıkabilir:
- Depresyon
- Uykusuzluk
- Psikosomatik şikâyetler; mide ağrısı, baş ağrısı gibi
- Deride kızarıklık, döküntü ya da sedef gibi şikâyetlerde artış
- Yorgunluk ve tükenmişlik
- Korkular ve yoğun endişe
- Saplantılı düşünceler
Bu şikâyetleri yaşıyorsak ne yapmalıyız?
- Yukarıda sayılan şikâyetleri yaşıyorsanız profesyonel destek almayı ihmal etmeyin.
- Şikâyetler önce psikolojik olarak başlar, zamanla bedensel sağlığı da etkileyebilir. Uzun süreli stresin kalp ve damar sağlığını olumsuz etkileyebildiği bilinmektedir; sıkıntı yoğunlaşmadan destek almak en doğru yoldur.
- Sebepsiz yere öfkeleniyor, birden parlıyor ve sevdiklerinizi kırıyorsanız, yani öfke kontrolünde zorlanıyorsanız vakit kaybetmeden yardım almanız gerekebilir.
- Sorunları hissettiğiniz hâlde adını koyamıyorsanız bir uzmana başvurmanız, ne yaşadığınızı anlamanıza yardımcı olacaktır.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez.
Psikolog Anıl Dalkılıç
Yakın Doğu Üniversitesi Psikoloji (İngilizce) lisans ve Klinik Psikoloji yüksek lisans mezunu. 2016'dan bu yana Keşan'da danışanlarıyla çalışıyor.
