Depresyon, son yıllarda herkes tarafından sıkça kullanılan bir kelime hâline geldi. Hatta o kadar sık kullanılıyor ki en küçük üzüntü, mutsuzluk ya da dertlenme durumunda bile “Depresyondayım” ifadesine başvurulabiliyor. Peki depresyon gerçekte nedir?
Depresyon nedir?
Depresyon; duygusal, zihinsel, davranışsal ve bedensel belirtilerle kendini gösteren bir ruhsal bozukluktur. Anlık bir duygulanım değişikliği değil, uzun süre devam eden bir duygudurum bozukluğudur. Kelime anlamı “çöküntü hâli” olan depresyondan söz edebilmek için bazı belirtilerin bir araya gelmesi, belirli bir süre devam etmesi ve kişinin işlevselliğinin bozulması gerekir.
Araştırmalar, depresyonun kadınlarda erkeklere göre yaklaşık iki kat daha sık görüldüğünü göstermektedir. Birçok rahatsızlıkta olduğu gibi depresyonun nedenleri de biyopsikososyaldir; yani biyolojik yatkınlık, psikolojik etkenler ve sosyal çevre birlikte rol oynar. Depresyonla ilgili en büyük yanılgılardan biri, rahatsızlığın tamamen psikolojik olduğu ve bu nedenle basit telkinlerle geçebileceği düşüncesidir.
Depresyonun belirtileri
Ruhsal bozuklukların tanı ölçütlerini tanımlayan DSM-5'e göre depresyon değerlendirmesinde dikkate alınan belirtiler şunlardır:
- Hemen her gün, günün büyük bölümünde süren çökkün (depresif) duygudurum
- Hemen her gün, neredeyse tüm etkinliklere karşı ilgide azalma ve eskisi kadar zevk alamama
- Belirgin kilo kaybı ya da kilo alımı; iştahta azalma veya artma
- Uykusuzluk (insomnia) ya da aşırı uyuma (hipersomnia)
- Huzursuzluk nedeniyle yerinde duramama ya da hareketlerde belirgin yavaşlama
- Yorgunluk, bitkinlik ve enerji kaybı
- Değersizlik ya da aşırı veya uygunsuz suçluluk duyguları
- Düşünme ve odaklanma yeteneğinde azalma, kararsızlık
- Yineleyen ölüm düşünceleri ya da intiharla ilgili düşünceler
Depresyon tanısı için bu belirtilerden en az beşinin, en az iki hafta boyunca sürmesi ve bunlardan en az birinin çökkün duygudurum ya da ilgi ve zevk kaybı olması gerekir. Tanı mutlaka bir ruh sağlığı uzmanı tarafından, kapsamlı bir değerlendirme sonucunda konur. Bu liste kendi kendine tanı koymak için değil, farkındalık amacıyla paylaşılmıştır.
Depresyon tedavi edilebilir mi?
Evet. Araştırmalar depresyonun yüksek oranda tedavi edilebilen bir rahatsızlık olduğunu göstermektedir. Günümüzde en sık başvurulan yöntemler ilaç tedavisi (antidepresanlar) ve psikoterapidir; birçok durumda ikisi birlikte uygulanır. Özellikle bilişsel davranışçı terapi, kişiyi depresyona sürükleyen düşünce kalıplarının fark edilip değiştirilmesinde oldukça faydalıdır.
Yukarıda sayılan belirtilerin sizde de olduğunu düşünüyorsanız, en kısa zamanda bir uzmana başvurmanızı öneririm.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez.
Acil durumlarda: Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceleriniz varsa beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Psikolog Anıl Dalkılıç
Yakın Doğu Üniversitesi Psikoloji (İngilizce) lisans ve Klinik Psikoloji yüksek lisans mezunu. 2016'dan bu yana Keşan'da danışanlarıyla çalışıyor.
